Geen zin meer in seks: wat er achter afnemend verlangen zit

Je hebt minder zin in seks dan je gewend was, of je hebt er al een tijd weinig zin in.

Hieronder staat wat onderzoek laat zien over testosteron en over wat er verder kan meespelen.

Minder zin hebben is iets anders dan daar last van hebben

De NHG-Standaard Seksuele klachten spreekt van een klacht als de vrouw er zelf last van heeft.³ Er is geen norm voor hoeveel zin je hoort te hebben.

Het verschil is ook in cijfers te zien. In een Nederlands vragenlijstonderzoek onder ruim 3.000 vrouwen gaf 18 procent aan minstens regelmatig minder seksueel verlangen te hebben.³ Bij 3 procent ging dat samen met last.³

Een verschil in zin tussen partners hoeft volgens de standaard niet altijd op een seksuele stoornis te berusten.³ Wat seksualiteit betekent, verschilt tussen mensen.

Wat testosteron wel en niet verklaart

Dat je testosteron door de overgang sterk daalt en dat dit je verlangen verklaart, wordt door onderzoek niet ondersteund.

In een Australisch onderzoek onder 1.104 vrouwen van 40 tot 69 jaar daalde het testosteron van gemiddeld 0,56 nmol/l bij 40 tot 44 jaar naar 0,42 nmol/l bij 55 tot 59 jaar, ongeveer een kwart.¹ Bij vrouwen van 48 tot 53 jaar verschilde het niet tussen de stadia van de overgang.¹ De onderzoekers schrijven dat deze gegevens de overgang op zichzelf niet ondersteunen als reden voor testosteron.¹

Een bloedwaarde zegt bovendien weinig over je verlangen. Volgens de internationale consensusverklaring is er geen grenswaarde te geven waarmee vrouwen met en zonder seksuele klachten uit elkaar te houden zijn.² De NHG-Standaard noemt het bepalen van testosteron bij gezonde vrouwen met minder zin niet geïndiceerd.³

Wat er verder mee samenhangt

De NHG-Standaard Seksuele klachten noemt meerdere factoren die zin en opwinding kunnen verminderen:

• De relatie en het leven eromheen. Verminderde zin kan ontstaan als de verliefdheid voorbij is of als kinderen en werk veel ruimte innemen.³
• Chronische ziekten, medicatie en operaties. Een voorbeeld is een operatie waarbij de eierstokken worden verwijderd.³ Seksuele problemen kwamen in onderzoek vaker voor bij antidepressiva van het type SSRI dan bij placebo.³ Dat hormonale anticonceptie het verlangen negatief beïnvloedt, is niet aangetoond.³
• Somberheid of interesseverlies. Hiernaar vraagt de huisarts volgens de standaard, omdat het kan wijzen op een depressie.³ Meer hierover staat in het artikel over stemmingsveranderingen.
• Negatieve ervaringen en remmende gedachten.³ Ook normen uit opvoeding, cultuur of geloof kunnen de seksuele reactie belemmeren.³

Ook comfort speelt mee. Na de menopauze duurt het langer voordat lubricatie op gang komt.⁴ Volgens de NHG zijn pijn en droogte bij het vrijen dan waarschijnlijk toe te schrijven aan te weinig opwinding, omdat adequate stimulatie de doorbloeding verhoogt.⁴ Alle vrouwen na de menopauze hebben in meer of mindere mate vaginale atrofie, maar slechts 20 tot 30 procent heeft klachten van droogte en pijn.⁴ Meer hierover staat in het artikel over vaginale droogte.

Waarom het per vrouw verschilt

Of je last hebt van minder zin, hangt niet alleen af van hoeveel zin je hebt. In een onderzoek onder gehuwde vrouwen van 40 tot 65 jaar kwam laag verlangen met last bij Australische vrouwen 3 keer zo vaak voor als bij Iraanse vrouwen (39,7 tegenover 13,9 procent).⁵ Dat kwam vooral doordat de Australische vrouwen vaker last hadden.⁵ Waarom, onderzochten de onderzoekers niet. Ze noemen verwachtingen, ervaringen en overtuigingen als mogelijke verklaringen die nog uitgezocht moeten worden.⁵

Wat kan helpen, en wat het is

Wat past, hangt af van wat meespeelt. Geen van deze mogelijkheden is een verplichting.

• Pijn behandelen. Doet vrijen pijn, dan is dat een eigen klacht met een eigen aanpak.
• Medicatie bespreken. Gebruik je een SSRI of andere medicatie en viel de verandering daarmee samen, bespreek dat dan voordat je zelf iets aanpast.
• Erover praten. De NHG-Standaard waarschuwt ervoor het probleem uitsluitend als het probleem van de vrouw te benaderen.³ Een seksuoloog geeft informatie en advies en gebruikt opdrachten en cognitief-gedragstherapeutische technieken.³

Testosteron is een geneesmiddel en geen algemene ondersteuning. De internationale consensusverklaring uit 2019 noemt één onderbouwde indicatie: vrouwen na de overgang bij wie na een grondige beoordeling een aanhoudend gebrek aan verlangen is vastgesteld.² Voor vrouwen vóór de overgang zijn er volgens de verklaring te weinig gegevens.² De NHG-Standaard komt tot een andere afweging: testosteron is bij gezonde vrouwen niet geïndiceerd vanwege de onvoldoende vastgestelde effectiviteit en mogelijk schadelijke gevolgen op langere termijn.³

Wanneer beoordeling verstandig is

Een beoordeling is zinvol als je er last van hebt, als vrijen pijn doet of als je somberheid of verlies van interesse opmerkt. Pijn en een mogelijke depressie zijn zaken voor diagnostiek bij de huisarts. Heb je er geen last van, dan is dat op zichzelf geen reden voor een beoordeling.

Een eerste stap

• Bepaal voor jezelf of je er last van hebt en waarvan precies: pijn, weinig opwinding, weinig zin of iets daaromheen.
• Kijk of de verandering samenviel met nieuwe medicatie of een ingrijpende gebeurtenis.
• Bespreek met een deskundige die past bij jouw situatie wat er meespeelt, voordat je aan hormonen denkt.

Wil je zien welke factoren bij jou meespelen? Doe de intimiteit-vragenlijst → en krijg in vijf minuten meer zicht op je eigen patroon.

Bronnen

1. Wang X, Islam RM, Bond CW, Davis SR. Testosterone and pre-androgens by age and menopausal stage at midlife: findings from a cross-sectional study. eBioMedicine 2025;121:105972. — Testosteron daalt met de leeftijd en verschilt niet tussen de stadia van de overgang.
2. Davis SR, et al. Global Consensus Position Statement on the Use of Testosterone Therapy for Women. J Clin Endocrinol Metab 2019;104(10):4660–4666. — De enige onderbouwde indicatie, het ontbreken van een grenswaarde en het off-label gebruik van mannenproducten.
3. NHG-Standaard Seksuele klachten — Nederlands Huisartsen Genootschap. Last als criterium, de Nederlandse cijfers, factoren die zin beïnvloeden en het standpunt over testosteron.
4. NHG-Standaard De overgang — Nederlands Huisartsen Genootschap. Opwinding en lubricatie na de menopauze en het aandeel vrouwen met klachten.
5. Fooladi E, et al. The prevalence of hypoactive sexual desire disorder in Australian and Iranian women at midlife. Menopause 2020;27(11):1274–1280. — Laag verlangen met last verschilt tussen twee groepen vrouwen van 40 tot 65 jaar.

Dit artikel is geschreven op basis van actuele richtlijnen en wetenschappelijk onderzoek. Het is geen medisch advies — raadpleeg altijd je huisarts bij aanhoudende klachten.